تعریف آکورد : آکورد یا سازش عبارتست چند صدا یا نت که بطور همزمان اجرا ( شنیده ) شوند. 

آکورد در حالت اصلی از فواصل سوم روی هم تشکیل می شوند. 

صداهای فرعی - فواصل مطبوع و نا مطبوع : 

 هنگام ارتعاش یک سیم ( اجرای یک نت ) ، یک صدای اصلی و تعدادی صدای فرعی تولید می شود که به آن صداهای فرعی ، هارمونیک های صدای اصلی گویند. 

 صداهای فرعی نامحدودند و هرچه بالاتر می روند به هم نزدیکتر شده و فاصله و شدتشان کمتر میشود. 

در زیر صداهای فرعی نت sol و  do  را تا صدای فرعی شانزدهم ملاحظه می فرمائید. 

   -  در ایجاد یک نغمه واحد مانند  do یا  sol  تعداد بیشماری صداهای فرعی بنام سیستم اجزائی ( system of partials ) یا همامنگ ( harmonics ) یا فراهنگ ( overtones ) دخالت دارند که شدت ( intensity ) هریک از آنها در هر ساز به نسبت معینی متفاوت است ، به همین دلیل طنین (tone colour ) صداهای سازهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد . 

علاوه بر صفت طنین نوعی خوش صدائی یا ملایمت ( consonance ) نیز با نسبتهای مختلف در میان اغلب این صداها احساس میشود. 

   - فرکانس ( بسامد) صدای اصلی هرچه باشد ، فرکانس صدای فرعی شماره 2 دوبرابر و شماره 3  سه برابر، شماره 4 چهاربرابر و ... فرکانس صدای اصلی خواهد بود. 

    - هریک از نتها ( صداهای فرعی ) به ترتیب با نت اصلی صرفنظر از ترکیبی بودن، فواصل زیر را تشکیل می دهند . 

هنگام - پنجم درست - سوم بزرگ - هفتم کوچک - دوم بزرگ - چهارم افزوده - پنجم افزوده و هفتم بزرگ .  

  - هریک از نتها ( صداهای فرعی) با نت پیش از خود دارای فواصل زیر هستند: 

  هنگام ( اوکتاو) - پنجم درست - چهارم درست - سوم بزرگ - سوم کوچک - دوم بزرگ - دوم کوچک - سوم کاسته - نیم پرده کروماتیک . 

 - همانطور که ملاحظه می فرمائید ، فواصل در اول خوشایند تر و هرچه جلوتر می روند نامطلوبتر می شوند . به خوبی معلوم است که فاصله اول ( هنگام ) مطبوعتر و فاصله آخر ( دوم کوچک ) یا نیم پرده کروماتیک ، نامطبوعتر از سایر فاصله هاست . 

   - تقسیم بندی فواصل از نظر مطبوعیت و نامطبعیت : 

  قبلا گفتیم که فواصل از لحاظ مطبوعیت به دو دسته مطبوع و نامطبوع تقسیم بندی می شوند . 

فواصل مطبوع را نیز به سه دسته زیر تقسیم می کنیم : 

  - مطبوع کامل  

  - مطبوع ناقص 

  - مطبوع مشترک 

 - مطبوع کامل : فواصل هنگام یا هشتم درست و پنجم درست مطبوع کامل هستند . 

  - مطبوع ناقص : فواصل سوم بزرگ - سوم کوچک - ششم کوچک و ششم بزرگ  میباشند . 

  - مطبوع مشترک : فاصله چهارم درست را مطبوع مشترگ می گوئیم .  

  - و فواصل نامطبوع شامل : دوم بزرگ - دوم کوچک - هفتم بزرگ - هفتم کوچک و تمامی فاصله های کاسته و افزوده . 

    نتیجه : هر آکورد اعم از خوشایند یا نامطبوع ، از اجتماع چند صدای فرعی نت اصلی بوجود آمده است . چنانکه اگر هارمونیک های اول ، سوم و پنجم را برای تشکیل یک آکورد انتخاب کنیم و فواصل ترکیبی را به ساده تبدیل کنیم و هارمونیک پنجم را بین هارمونیک اول و سوم بگذاریم آکورد (دو-می-سل) و یا ( سل-سی-ر )  -  مثال فوق  -تشکیل می شود. 

 همچنین اگر این کار را با هارمونیک های 1-3-5-7 انجام دهیم آکورد  (do-mi-sol-si(b  

بدست می آید . ( C7 )(دو ماژور هفت ). حال اگر هارمونیک نهم را نیز به آن بیافزائیم آکورد( دو-می-سل-سی بمل - ر ) بدست می آید(شکل زیر ) 

    - آکورد شماره (1) را آکورد سه صدائی  

   - آکورد شماره (2) را آکورد  چهار صدائی 

   - آکورد شماره (3) را آکورد پنج صدائی مینامیم.

    - فواصل کنسونانت و دیسونانت :  

  - فواصل کنسونانت ( consonant ) : فواصلی نرم و ملایم که صدائی ایستا و کامل دارند. 

  - فواصل دیسونانت ( dissonant )  : فواصلی سخت و ناملایم و ویژگی آن پویائی و تمایل به حل شدن در یک فاصله کنسونانت است. 

   - فواصل consonant  شامل : فواصل درست ، سوم ها و ششم های بزرگ و کوچک میباشد. 

   - فواصل dissonant شامل : فواصل کاسته و افزوده ، دوم ها و هفتم ها و نهم های بزرگ و کوچک می باشد . 

  استثناء : فاصله چهارم درست به تنهائی دیسونانت محسوب می شود ، اما اگر یک فاصله سوم یا پنجم درست در زیر آن قرار گیرد، کنسونانت خواهد بود. 

     - آکوردهائیکه از فواصل کنسونانت تشکیل شده باشند را آکورد های کنسونانت و آکوردهائیکه از فواصل دیسونانت تشکیل شده باشند را  آکورد دیسونانت گوئیم .  

  - پیشنهاد می گردد جهت درک بهتر مطالب ضمن مطالعه و طراحی تمرین توسط خودتان ،حتما وقتی را برای اجرای مثالها و شنیدن آنها در نظر بگیرید. در بهترین حالت اجرای مثالها با پیانو بسیار مفید خواهد بود اما در صورت عدم دسترسی به پیانو میتوان با بعضی از سازهای دیگر مانند گیتار ، سازهای زهی ، کیبورد و ...  چند نت همزمان یا آکورد را اجرا نموده و گوش دهید.  

   در پست بعدی مطالب مربوط به آکورد های سه صدائی( triad ) و شیفراژ آکوردهای سه صدائی و ... را بررسی می کنیم  

لطفا نظرات ، انتقادات و پیشنهاد های خود را فرستاده تا به کیفیت وبلاگ خودتان افزوده شود .

نام کامل هر فاصله از دو بخش تشکیل می گردد : بخش عمومی و بخش مشخصه یا بنیه فاصله. 

در مورد بخش عمومی فاصله ، در یادداشت های گذشته بطور کامل صحبت کرده ایم. برای بدست آوردن این بخش از نام فاصله میبایست از نت بم فاصله تا نت زیر فاصله تمامی نتهای بین را شمارش می کردیم و عدد 2 را به آن می افزودیم. به عبارت دیگر در شمارش از نت بم تا نت زیر خود نتهای بم و زیر را هم محاسبه میکردیم. 

مثلا برای بدست آوردن بخش عمومی فاصله نت می تا دو، از نت می شروع به شمارش می کردیم تا به نت دو برسیم و سرانجام عدد 6 بدست می آمد.   

- بخش مشخصه یا بنیه فاصله : 

  قبل از اینکه به روش محاسبه بنیه فواصل بپردازیم لازم است مطلب زیر را یاداوری نمائیم. 

 در هر گام ماژور فاصله نت پایه ، با دیگر درجه ها بصورت زیر است. 

فواصلی که در قسمت بالای خطوط حامل مشخص شده اند دارای بنیه بزرگ می باشند .  

( دوم بزرگ - سوم بزرگ - ششم بزرگ - هفتم بزرگ ) 

فواصلی که در قسمت پائین خطوط حامل مشخص شده اند بنیه درست دارند . 

( یکم درست - چهارم درست - پنجم درست - هشتم درست ) 

 پس اگر در یک گام ماژور بخواهیم فاصله نت پایه ( تونیک ) را با هرکدام از درجات دیگر گام بدست بیاوریم با آگاهی از مطلب فوق بسیار کار آسانی میباشد. 

 مثلا : در گام لا ماژور ( 2 دیز روی نتهای fa  و do ) فاصله نت la  تا  si  دوم بزرگ خواهد بود. 

 همچنین  فاصله نت la  تا  #fa  ششم بزرگ خواهد بود .  

             فاصله نت la  تا   mi  پنجم درست  خواهد بود . 

             فاصله نت la  تا   re  چهارم درست خواهد بود .  

   جدول زیر وضعیت بنیه های مختلف را در حالیکه نیم پرده به آنها اضافه و یا کم شود را نشان میدهد. 

 برای استفاده از این جدول به این شکل عمل میکنیم : 

در سطر اول و در خانه های بنفش بنیه مورد نظر را پیدا کرده ، حال اگر بخواهیم نیم پرده به بنیه مورد نظر اضافه کنیم یک خانه پائین می آئیم و اگر بخواهیم بنیه مورد نظر را نیم پرده کوچک کنیم 2 خانه پائین می آئیم. 

مثلا اگر به فاصله ای با بنیه بزرگ نیم پرده اضافه کنیم به فاصله افزوره تبدیل می شود و اگر آنرا نیم پرده کوچک کنیم به فاصله کوچک تبدیل میشود. 

یا اگر فاصله ای کاسته را نیم پرده کوچکتر کنیم به فاصله کاسته تر تبدیل می شود . 

 نکته قابل توجه در این جدول ستون فاصله افزوده می باشد. همانطور که مشاهده می کنید فاصله افزوده با اضافه شدن نیم پرده به فاصله افزوده تر تبدیل میشود . اما اگر فاصله افزوده را نیم پرده کوچک کنیم دو حالت پیش می آید: اگر فاصله مزبور جزو فواصل با مشخصه درست باشد با کاهش نیم پرده ای فاصله افزوده به فاصله درست تبدیل می شود و اگر فاصله مزبور در دسته فواصل با مشخصه بزرگ باشد کاهش نیم پرده از فاصله افزوده آنرا به فاصله بزرگ تبدیل می کند.  

 حال پس از یادآوری مطالب فوق ،به سراغ تشخیص نام کامل فاصله میرویم.  

ابتدا نت بم فاصله را پایه گام ماژوری قرار میدهیم ( یعنی گام ماژوری می سازیم که نت بم فاصله تونیک یا درجه اول آن گام باشد ). در مرحله بعد بررسی میکنیم که آیا نت زیر فاصله روی یکی از درجات گام ماژور ایجاد شده قرار گرفته است یا نه ؟ اگر پاسخ مثبت بود با توجه به فواصل درجه اول با سایر درجات در گامهای ماژور ( که در بالا کاملا توضیح داده شده است ) فاصله مورد نظر را پیدا می کنیم. اما اگر نت زیر فاصله روی هیچکدام از درجات گام ماژور ایجاد شده قرار نگرفت با کم و زیاد کردن نیم پرده نت بالائی را بر یکی از درجات گام ماژور منطبق می کنیم و تغیرات لازم را طبق جدول فوق اعمال خواهیم کرد و نام کامل فاصله را بدست می آوریم. 

  در این مرحله بهتر است که برای درک کامل موضوع شما دوستان عزیز خود مثال هائی را طراحی کرده و سعی کنید با استفاده از مطالب فوق نام کامل فاصله را تشخیص دهید . درصورتیکه با مشکلی مواجه شدید حتما مشکلات خود را برای اینجاتب بفرستید تا پاسخ سوالات شما داده شود و قبل از اینکه به مطالب بعدی برسیم هیچگونه مشکلی در این زمینه نداشته باشید زیرا برای درک موضوعات بعدی درک کامل این مطالب الزامیست. 

 - معکوس فاصله : 

 معکوس هر فاصله افزوده، فاصله ایست کاسته و بلعکس. 

معکوس هر فاصله بزرگ ، فاصله ایست کوچک و بلعکس.  

معکوس هر فاصله درست ،فاصله ایست درست . 

 - فواصل آنارمونیک :  

 فواصلی هستند که تعداد نیم پرده هایشان برابرند ولی نام آنها متفاوت است. در بعضی از مراجع فواصل آنارمونیک را فواصل مترادف نیز خوانده اند. 

واژه آنارمونیک ( مترادف ) در خصوص نتها و گامها نیز کاربرد دارد. 

 - فواصل مطبوع و نامطبوع : 

 فواصل به دو دسته مطبوع و نامطبوع تقسیم می شوند. 

 - فواصل مطبوع،خوشایند یا ملایم : به ترتیب از مطبوعترین : 

 همصدا - هشتم درست - پنچم درست - چهارم درست - ششم بزرگ - سوم بزرگ - سوم کوچک - ششم کوچک  

 - فواصل نامطبوع یا ناخوشایند : به ترتیب از نامطبوعترین : 

 هفتم بزرگ - دوم کوچک - هفتم کوچک - درم بزرگ - و همه فواصل افزوده و کاسته . 

   مجموعه مطالب این وبلاگ تا این قسمت ، یادآوری مطالب مهم تئوری موسیقی بود . از این پس به بخش اصلی که مقدمه دانش هارمونی است میپردازیم . این مقدمه شامل چند جلسه آکورد شناسی و یکسری مطالب اولیه هارمونی می باشد . در ادامه مطالب علاوه بر آموزش هارمونی، مطالبی را نیز در زمینه اصول آهنگسازی و نوازندگی در ارکستر بیان می کنیم . 

از اینکه تا این مقطع به مطالب وبلاگ خود توجه داشته اید از شما ممنونم و امیدوارم از این پس نیز همراهی شما را از طریق ارسال نظرات و پیشنهادات و انتقادات سازنده ،داشته باشم . بدیهی است که هیچ وبلاگ یا سایتی بدون حمایت خوانندگانش موفق نخواهد بود . در پایان از شما خواننده گرامی و دوست ارجمند خواهش می کنم که با نظرات خود این وبلاگ را که متعلق به خود شماست تنها نگذاشته و در ضمن، من و سایر دوستانتان را از تجربیات و آموخته های خود نیز بی نصیب ننمائید و آنها را برای درج در وبلاگ برای من بفرستید که با نام شما از آنها استفاده گردد.